Beginnen als filmmaker 7 - de camera kiezen

Door Luuk1983 op dinsdag 31 maart 2015 20:29 - Reacties (5)
Categorie: Film making, Views: 3.380

Dit is deel 7 in de serie 'beginnen als een filmmaker'. In deze serie beschrijf ik hoe vanaf nul begin als amateur-/hobbyfilmmaker en alles wat ik daarbij tegenkom en welke afwegingen in maak. Het doel is om uiteindelijk een korte film te maken om zo alles wat bij het maken van een film komt kijken een keer te doen.

Vorige delen:
Deel 1: Introductie
Deel 2: Doelstellingen en ideeŽn
Deel 3: Hardware keuzes en overwegingen
Deel 4: korte testfilm en eerste indrukken hardware
Deel 5: EvilCola en 'bezeten' test
Quick blog: EvilCola revised
Deel 6: Verlichting

In dit deel
In dit deel ga ik in waar je op kan letten bij het aanschaffen van een fototoestel voor het maken van films.

De keuze van de camera - waar op letten?
Deel 7 van deze serie van blogs heeft even op zich laten wachten door vakantie en andere verplichtingen, maar hier in hij dan eindelijk! Ik wil het in dit blog hebben over de keuze van de camera. In mijn zoektocht naar een goede camera voor filmen ben ik een hoop tips tegengekomen en heb ik een hoop dingen gelezen waar je specifiek op moet letten als je met je camera wilt gaan filmen. Een heleboel standaard tips die voor fotografie gelden, gelden natuurlijk ook voor cinematografie.

In deze blog zal ik deze aspecten zowel in het algemeen behandelen als specifiek voor de Panasonic G6. Waar mogelijk maak ik ook het onderscheid tussen een systeemcamera en een DSLR ('spiegelreflex') en wat hun specifieke sterke en zwakke punten zijn. Na het lezen van deze blog zou je een goed beeld moeten hebben waar je op moet letten als je een fototoestel wilt kopen om te gaan filmen.

http://static.tweakers.net/ext/f/QeN0Yq9o1x254chjkeFN60OJ/full.jpg
De Panasonic G6 met stock lens

Camera is bijzaak
Laat ik beginnen met de zeggen dat er naast systeemcamera's en DSLR's veel meer soorten camera's zijn. Natuurlijk heb je de 'echte' videocamera's, maar ook mobiele telefoons, Go Pro's, tablets, noem het maar op. Al deze camera's kunnen geschikt zijn om een film te maken, denk bijvoorbeeld aan 'found footage' films die met 'gewone' handheld camera's opgenomen worden. Uiteindelijk is het verhaal en de manier van filmen het belangrijkste aan een film en bepaalt over het algemeen niet de apparatuur het resultaat. Iemand die een telefooncamera optimaal benut kan misschien wel een mooiere film maken dan iemand met een hele dure camera die er geen kaas van gegeten heeft. Denk aan de mensen op vakantie die met hun mooie, dure spiegelreflexcamera's zwaaien en deze alleen op de 'P'-stand gebruiken.

Dat gezegd hebbende is het natuurlijk vaak wel zo dat professionelere apparatuur in staat is om mooiere beelden te produceren dan hun goedkopere varianten indien goed gebruikt. In het amateursegment worden over het algemeen systeemcamera's en DSLR's gebruikt omdat deze de mogelijkheid hebben om lenzen te wisselen en door hun grote sensors zijn ze veel lichtgevoeliger dan bijvoorbeeld telefooncamera's. Ik beperk me daarom vooral tot de systeemcamera's en de DSLR's, maar veel tips kunnen ook voor deze andere cameratypes gelden.

Sensor en lichtgevoeligheid
Ik haalde het net als even aan: de sensorgrootte van een camera kan belangrijk zijn. Grotere sensoren betekenen over het algemeen een hogere lichtgevoeligheid waardoor filmen - evenals het nemen van foto's - in donkerdere situaties makkelijker wordt. Ook kan er in een bepaalde situatie en dezelfde lichtsterkte met een lagere iso gewerkt worden als er een grotere sensor gebruikt wordt, waardoor er minder ruis optreed. Wel is het zo dat meer pixels niet altijd beter is; met minder pixels zijn de pixels groter en kunnen meer licht opvangen. Bij 4K hebben we het nog steeds maar over amper 9 megapixels.

De sensoren van mobiele telefoons en tablets zijn uiteraard in verhouding minuscuul. Vandaar dat met name telefoons het erg slecht doen in donkere omstandigheden. Ook hebben de 'echte' handheld camera's vaak vrij kleine sensoren. Dit is onder andere de reden waarom filmmakers toch snel terecht komen bij DSLR's en systeem camera's: deze camera's hebben over het algemeen vrij grote sensoren. Traditioneel hadden systeemcamera's vaak wat kleinere sensoren dan DSLR's, maar dit verschil is steeds kleiner geworden.

De grootte van sensor wordt met een cropfactor weergegeven, waarbij de cropfactor relatief is ten opzichte van een ouderwetse 35mm film. Dit zijn de 'full frame' sensoren. Veel DSLR's hebben APS-C sensoren.
http://ic.tweakimg.net/ext/i/imagenormal/1315315256.png

De Panasonic G6 heeft een Micro 4/3 systeem. Deze sensor is dus iets kleiner in verhouding met de APS-C sensoren die in veel DSLR's in dezelfde prijsklasse te vinden zijn. De grootte van de sensor wordt weergegeven als een 'crop' (uitsnede) ten opzichte van een full frame sensor. Het Micro 4/3-systeem heeft een crop van 2, waar de meeste APS-C sensoren crops van 1,5x en 1,6x hebben. De lichtgevoeligheid van de Panasonic G6 is dus wat minder dan sommige andere camera's in deze klasse. Sensoren van veel compactcamera's, telefoons, tablets en GoPro's zijn nog veel kleiner. Overigens is de sensor slechts ťťn onderdeel van de lichtgevoeligheid. De lens is mogelijk nog veel belangrijker.

http://static.tweakers.net/ext/f/4fUn8oeSc2mYJ1lg6Uy4F5Ac/full.jpg
De Micro 4/3 sensor (16MP) van de Panasonic G6

In- en uitgangen
Er zijn een aantal in- en uitgangen die handig zijn om te hebben op een camera. Als eerst zijn dat in- en uitgangen voor audio. Laten we voorop stellen dat voor het beste geluid je een microfoon met een losse geluidsrecorder moet gebruiken. Maar er zijn genoeg situaties waarin het voldoende is om het geluid rechtstreeks in de camera op te nemen. Maar ook als je nog niet zo ver bent dat je losse geluidsrecorders gaat gebruiken is het fijn als je een microfoon kan aansluiten. Veel camera's hebben dan wel een ingebouwde microfoon, maar deze is vaak van matige kwaliteit. Zeker als je buitenhuis gaat filmen blijft er weinig over van het geluid. Wat mij betreft is een audoingang een must have op een camera.

http://static.tweakers.net/ext/f/VPzoLhYa8ISxN7SfFZt8LwC5/full.jpg
De 3,5mm jack van de G6 om een microfoon op aan te sluiten

Aansluitend op de microfoon-ingang is een audiouitgang ook erg handig om te hebben, zodat je kan horen wat de microfoon hoort (en aan de hand daarvan bijvoorbeeld het volume kan instellen) en zodat je makkelijker terug kan luisteren wat er opgenomen is. Veel camera's hebben wel speakers, maar ook die zijn vaak van matige kwaliteit.

Als laatste wil ik het hebben over een video-uitgang. Een videouitgang maakt het mogelijk om externe monitors en recorders aan te sluiten op de camera. Op deze manier kan je terug kijken wat er opgenomen is, beter zien wat de camera ziet en de video opnemen op een externe recorder. Hoewel een videouitgang als je wat verder bent onmisbaar is, is het niet iets wat in het begin echt noodzakelijk is.

http://static.tweakers.net/ext/f/EngNmyT1WnCxLGNMcMeTqxeH/full.jpg
De andere uitgangen op de G6: (mini)HDMI, remote en digital out

De Panasonic G6 heeft alleen een audioingang en een HDMI-uitgang. Het is dus goed mogelijk om een externe microfoon op de G6 aan te sluiten, maar het is niet mogelijk om via een koptelefoon terug te luisteren wat je opgenomen hebt. Ik merk zelf dat dit een gemis is. De luidsprekers die de camera heeft zijn praktisch nutteloos omdat ze geen enkel gevoel van volume geven. Wel heeft de G6 volumemeters die aangeven hoe hard het binnenkomende geluid is. Hier is op zich goed het volume mee af te stemmen.

http://static.tweakers.net/ext/f/LLWTHHQ3Guvd5rvCjUledATz/full.jpg
De volume-indicator links onder in beeld

De HDMI-uitgang van de G6 is ook vrij nutteloos. Tijdens live view en tijdens opnemen is de HDMI-uitgang niet actief, dus het is niet mogelijk om een externe monitor aan de G6 te hangen om daarop te kunnen opnemen. Wel kan je via een externe monitor de video terug kijken. Gezien de prijscategorie vind ik het zelf geen probleem dat dit niet beter werkt. Het is jammer dat de HDMI-uitgang niet altijd actief is, maar tegen de tijd dat ik echt met externe monitors ga gebruiken verwacht ik een andere camera te hebben die dit wel heeft.

Van alle in- en uitgangen is wat mij betreft de microfoon-ingang een must, omdat je met een externe microfoon als beginnend filmmaker je kwaliteit van je film (door de betere geluidskwaliteit) vrij goedkoop flink kan verhogen. Een audio-uitgang en HDMI-uitgang zijn vooral heel erg handig, maar zeker in het begin niet noodzakelijk.

Lenzen en filters
Dat lenzen een belangrijk onderdeel zijn van een camera, dat weet waarschijnlijk iedereen wel. Een goede lens kost vaak meer dan de hele camera bij elkaar. In principe kan je met elke lens een film maken, maar bij het aanschaffen van nieuwe lenzen die voor film gebruikt gaan worden zijn er een paar specifieke aandachtspunten.

http://static.tweakers.net/ext/f/QrqekrYVW4SzCAS7pDGtKNhK/full.jpg
De stock lens van de G6: 14-42 mm (28-84mm equiv.), 3.5-5.6/f

De beste lenzen voor het maken van films zijn lenzen van een vast formaat, de zogenaamde 'prime lenzen'. Deze lenzen zijn over het algemeen het scherpste. Als je gaat inzoomen kan je de camera zelf beter naar voren bewegen dan inzoomen met de lens. Net als bij fotografie zijn goede lenzen erg duur, maar dat zie je terug in de bouwkwaliteit en de kwaliteit van de lens.

Voor films wil je over het algemeen handmatig scherpstellen. De autofocus functie werkt heel vaak niet goed genoeg en is te onvoorspelbaar, waardoor het de kijker afleid. Veel lenzen werken echter volgens het 'fly-by-wire' principe. Dat wil zeggen dat de lens wel een ring heeft om handmatig scherp te stellen, maar dat dit alleen maar een signaal stuurt waarna de lens elektronisch scherpgesteld wordt. Op zich is dit niet erg, maar bij heel veel lenzen kan je daardoor de ring oneindig door blijven draaien. Of nog erger: de snelheid van scherpstellen verschilt per keer aan de hand van hoe je aan de ring draait. Voor films is 'repeatable' focus essentieel, het liefste met harde stops op de ring. Zeker als je in een verder stadium met een follow focus gaat werken is het essentieel dat een lens elke keer precies hetzelfde scherp stelt. Maar ook als je zonder follow focus werkt is het belangrijk dat je een gevoel krijgt in het scherpstellen en dat gaat veel beter met lenzen met 'repeatable focus'.

Een bekende term in de fotografie is de 'depth of field', oftewel scherptediepte. Hierdoor kan bijvoorbeeld een onderwerp op de voorgrond scherp gemaakt worden, terwijl de achtergrond juist wat onscherp is. Dit geeft een bepaald effect wat door veel mensen als mooi ervaren wordt. Dit effect kan ook in films gebruikt worden, alleen zit daar een bepaalde moeilijkheid aan. Om een ondiep DOF te bereiken moet de lens op een zo laag mogelijke f-stop gezet worden. Dit betekent dat het diafragma heel ver open staat en dat er dus veel licht de lens in komt. In fotografie bepalen de f-stop, de iso en de sluitertijd samen hoe licht een foto wordt. Het probleem bij film is echter dat de sluitertijd nagenoeg vast staat, immers, je moet je frame lang genoeg belichten om de film soepel te laten ogen.

Als je buiten met een lage f-stop wilt werken, dan is het beeld op de laagste iso vaak nog steeds overbelicht. Het is bij filmen daarom noodzakelijk om met filters te werken, met name met ND-filters, oftewel Neutral Density-filters. Die zijn filters die je op de lens schroeft, of door middel van een 'matte box' voor je lens houdt. Deze lenzen werken een beetje als een zonnebril om ervoor te zorgen dat de film niet overbelicht is. Verschillende lenzen hebben verschillende formaten. Dit zou betekenen dat je voor elk formaat lens bijpassend formaat filters nodig hebt. Dit is wat een matte box oplost: Dit is een opzetstuk dat je voor de lens zet en waar je de filters in verwisselt en niet op de lens zelf.

Goede lenzen zijn duur. Het is daarom een erg groot voordeel als er voor een camera veel lenzen beschikbaar zijn en dat bij aanschaf van een nieuwe camera deze lenzen ook meegenomen kunnen worden. Vaak zijn er adapters waardoor het mogelijk is om lenzen van andere systemen te gebruiken.

Scherm en zoeker
Eťn van de eisen die ik zelf had aan het scherm van de camera, was dat het scherm kantelbaar moest zijn, zowel naar boven als beneden. Hierdoor heb je volledige flexibiliteit als je boven je hoofd of laag bij de grond gaat filmen. Tot het moment dat je externe monitors gaat gebruiken zit je 'vast' aan het scherm van je camera.

http://static.tweakers.net/ext/f/HVTkaA5mAS8uId5tNDDO5WKq/full.jpg
http://static.tweakers.net/ext/f/BFsIUxyK5ufgSSP71VUucZ8i/full.jpg
Het scherm van de G6 is helemaal uit te klappen en 270 graden te draaien

Het scherm van de Panasonic G6 is voorzien van een touch screen. Dit is voor het filmen niet perse noodzakelijk, want in de praktijk werk ik vooral met de knoppen op de camera. Voor foto's kan een touchscreen wel handig zijn, omdat je dan kan aanraken op welk onderwerp de camera moet scherpstellen.

In sommige situaties is het scherm onbruikbaar, bijvoorbeeld in hele felle zon. In die situaties is een EVF, oftewel Electronic View Finder handig. Dit is een zoeker die werkt met een schermpje. De zoekers van spiegelreflexcamera's zijn vaak onbruikbaar in live view en tijdens filmen: de spiegel staat dan namelijk permanent omhoog, waardoor je niks door de zoeker ziet. Een EVF is wat mij betreft een heel groot pluspunt als een camera deze heeft. De Panasonic G6 heeft een hele mooie zoeker met een OLED-scherm die automatisch geactiveerd wordt door een sensor als je met je oog dichtbij komt.

http://static.tweakers.net/ext/f/5mXegBPLIV4dtatTFMB2q7g1/full.jpg
Het OLED scherm van de G6, geactiveerd door de proximity sensor

Filmopties
Een verdere overweging zijn de filmmogelijkheden qua software in de camera. Als je van plan bent om films te maken, dan is het noodzakelijk dat de camera 1080p op 24 frames per seconden kan filmen. Wil je mooie slow motion beelden maken, dan is een hoge frame rate noodzakelijk. Zo kan de Panasonic G6 1080p op 50 fps filmen (wat ook veel dure DSLR's niet eens kunnen!) en kunnen GoPro's vaak de 120 fps bereiken.

http://static.tweakers.net/ext/f/l2SeAVYYapQkwrrjPZ9NekNG/full.jpg
Recording formats op de G6

Verschillende camera's of verschillende merken hebben zo hun eigen handigheidjes, dat is een persoonlijke afweging. Canon fototoestellen hebben hele uitgebreide opties voor filmen met de magic lantern firmware en de Panasonic G6 heeft bijvoorbeeld 'focus peaking' dat helpt bij handmatig scherp stellen door het beeld in te zoomen. Je kan zo beter zien of het beeld scherp is. En zoals eerder genoemd, de G6 heeft bijvoorbeeld volumemeters van audio in beeld.

http://static.tweakers.net/ext/f/oeyLHHQMdQ3icocc4NPxpFf2/full.jpg
Focus peaking aan het werk: een vlak in het midden van het scherm wordt vergroot

Dus, welke camera moet ik nou nemen?
Ik heb een aantal punten aangehaald waar je op kan letten bij de aanschaf van een camera. Er is niet zo iets 'de beste camera', want dat hangt er vanaf wat je wilt. Met elke camera kan je een film maken als het verhaal goed is.

Mijn aanbeveling is dat een camera verwisselbare lenzen heeft en dat er genoeg lenzen beschikbaar zijn, zodat je je camera kan aanpassen aan de gebruikssituatie. Een Audioingang is wat mij betreft een must, terwijl een koptelefoonuitgang en een hdmi-uitgang fijn zijn als het er op zit. Een kantelbaarscherm is dan weer een must en een electronische zoeker is echt heel erg handig. De camera moet in ieder geval voor film in 24fps kunnen filmen voor de 'film look' en het liefst ook op hogere framerates om soepele slow motion mogelijk te maken.

Voor filmen gaat mijn voorkeur meer uit naar systeemcamera's dan naar DSLR's. Ik zie simpelweg geen reden om een DSLR te prefereren boven een systeemcamera. Systeemcamera's zijn lichter en als ze een zoeker hebben zijn ze electronisch. Als je automatische focus wilt gebruiken zijn systeemcamera's vaak veel sneller met scherpstellen dan DSLR's in live mode. Dat wil niet zeggen dat je met een goede Nikon of Canon een slechte camera koopt, maar de tijd dat systeemcamera's echt achterlopen qua sensors en mogelijkheden ligt achter ons. Maar die keuze is uiteindelijk helemaal aan jou zelf.